Trong sinh hoạt hàng ngày ở gia đình, muối ăn được dùng làm chất điều vị, bảo quản thực phẩm làm tăng khẩu vị món ăn mà còn là chất chủ yếu duy trì áp lực thẩm thấu của máu và giúp cho tế bào thần kinh hoạt động bình thường. Ngoài ra muối còn đựoc dùng trong thức ăn chăn nuôi, công nghiệp hoá chất, trong y dược…

Bao đời nay, huyện Ba Tri và Bình Đại không chỉ có thế mạnh về khai thác, nuôi trồng thủy - hải sản mà nghề sản xuất muối thương phẩm cũng được xem là nghề truyền thống của diêm dân ở địa phương. Song, những năm qua, việc sản xuất muối ở đây không được thuận lợi, nhiều hộ vẫn chưa thoát được cảnh nghèo.

Diêm dân sản xuất muối. Ảnh P.V.Trạng

Sản xuất muối thô: ruộng muối của tỉnh năm 2009 chủ yếu tập trung ở các xã thuộc hai huyện Ba Tri và Bình Đại với tổng diện tích là 1.427ha, sản lượng 54.000 tấn, năng suất bình quân: 38 tấn/ha.

Nghề muối của diêm dân xã Bảo Thuận huyện Ba Tri được hình thành từ lâu. Thời gian sản xuất muối trung bình từ 4 – 5 tháng/năm, bắt đầu từ tháng 11 – 12 năm trước và kết thúc vào tháng 4 – 5 năm sau.

Phương pháp sản xuất muối theo dạng cổ truyền (phơi nước kết tinh vào mùa nắng) nên năng suất và chất lượng thấp hơn so với các địa phương khác. Sản phẩm chính là muối thô, không có các sản phẩm phụ khác như: thạch cao, nước ót nên giá trị sản xuất thấp và thị trường tiêu thụ không ổn định. Sản phấm muối bán chủ yếu trong tỉnh và một số tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, phần còn lại bán cho các cơ sở chế biến thực phẩm tại Bến Tre theo phương thức mua đứt bán đọan theo giá thị trường tại thời điểm mua, bán, rất ít trường hợp ký hợp đồng tiêu thụ trước.

Trên địa bàn xã Bảo Thuận có trên 1.080 hộ sản xuất muối với hơn 6.822lao động, quy mô sản xuất nhỏ, diện tích sản xuất là 738 ha, trung bình từ 0,5- 1ha/hộ và từ 2-4 lao động thường xuyên/ha, thu nhập bình quân 800.000đ/người/tháng.

Năm 2009 là năm thuận lợi cho diêm dân của xã do trúng mùa và được giá, sản lượng đạt 36.000 tấn, năng suất bình quân 38 tấn/ha. Giá bán muối tại ruộng vào đầu vụ 1000-1400đ/kg và cuối vụ 1500đ/kg. Do muối có chất lượng và năng suất thấp nên thu nhập của diêm dân vẫn rất khó khăn.

Ảnh minh họa

Để đảm bảo sản xuất muối có hiệu quả kinh tế và bền vững, nâng cao năng suất, chất lượng, sản lượng trên đơn vị diện tích đất diêm nghiệp, hạ giá thành sản phẩm, giải quyết việc làm ổn định, từng bước nâng cao mức sống của diêm dân trong xã. Ủy ban nhân dân xã Bảo Thuận cần xác định mục tiêu và các giải pháp sau:

Mục tiêu diện tích đất sản xuất muối ổn định 700-800ha; kêu gọi, triển khai thực hiện các chủ trương, chính sách đầu tư hỗ trợ phát triển nghề muối trên địa bàn xã để nâng cao năng suất, chất lượng muối, đa dạng các sản phẩm sau muối (thạch cao, nước ót…) với năng suất trung bình 40 -50 tấn/ha, sản lượng 40.000 tấn/năm với NaCl trong muối trên 95%; Đồng thời phát triển mô hình nuôi tôm, cá luân canh trên ruộng muối trong mùa mưa .

Về quy họach hạ tầng kỹ thuật: nâng cấp các ruộng muối theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng hệ thống đê bao thủy lợi kết hợp giao thông, nạo vét kênh rạch dẫn nước biển, cải tạo nâng cấp hệ thống dẫn nước, tiêu thóat nước ruộng muối, giao thông nội đồng, kho trữ muối; Xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật đồng muối; Cải tạo các kênh rạch, khu vực trũng thấp thành hồ giang nước, kiên cố hóa ruộng muối, các ô kết tinh muối, mương dẫn nước chạt…

Về khoa học công nghệ: Ứng dụng cơ giới hóa trong việc đưa nước biển vào ruộng muối, luân chuyển nước chạt, thiết bị rửa muối, cải tiến dụng cụ sản xuất, vận chuyển muối; Chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, đẩy mạnh công tác khuyến diêm, tập huấn cho diêm dân phương pháp nuôi thủy sản luân canh trên ruộng muối, chú trọng cách thức cải tạo ao, thời điểm trả giống… để nâng cao hiệu quả sử dụng đất diêm nghiệp.

Về tiêu thụ sản phẩm: thực hiện kêu gọi đầu tư và có các chính sách khuyến khích các thành phấn kinh tế xây dựng cơ sở chế biến để tạo ra sản phẩm muối ăn đa dạng từ muối nguyên liệu; Trên cơ sở hình thành làng nghề muối, tiến hành xây dựng các hợp tác xã, tổ hợp tác nghề muối; đẩy mạnh công tác khai thác thị trường tiêu thụ sản phẩm muối và sản phẩm sau muối, kêu gọi các công ty, cơ sở thu mua ký kết hợp đồng tiêu thụ muối với diêm dân trước vụ sản xuất.

Phan Văn Trang-Chi cục Phát triển nông thôn